Upphaf körfuknattleiks hjá ÍR og jafnframt sem keppnisíþróttar á Íslandi er stundum rakið til strands gamals eistnesks skips við Reykjanes árið 1946. Meðal skipbrotsmanna var Eistlendingurinn Ewald Mikson sem festi hér rætur. Hann hafði lagt stund á íþróttir í heimalandi sínu, m.a. leikið landsleiki í knattspyrnu og íshokkíi og stundað körfuknattleik. Frjálsíþróttadeild ÍR réð Mikson sem þjálfara í janúar 1950. Æfingunum lauk hann með nokkurra mínútna körfuknattleik en körfur til þess arna höfðu verið settar upp í ÍR-húsinu 1947. Kenndi Mikson frjálsíþróttamönnunum því fljótt körfuknattleik og var áhugi þeirra strax vakinn. Var það vísirinn að því brautryðjandastarfi á sviði körfuknattleiks sem ÍR hóf á Íslandi en félagið hefur eflt íþróttina allar götur síðan. Var Mikson kominn með ágætt lið um vorið. Um haustið, í lok september 1950, ákvað stjórn félagsins að hefja sérstakar körfuknattleiksæfingar, einu sinni í viku til að byrja með. Var Mikson falið að sjá um æfingarnar auk annarrar þjálfunar sem hann hafði með höndum hjá félaginu. Meðal annars átti að reyna að vekja áhuga stúlkna á íþróttinni en stjórn ÍR þóttu fullfáar stúlkur æfa hjá félaginu, sérstaklega tilgreindi hún áhugaleysi kvenna á því að æfa körfuknattleik.
Elsta liðsmynd sem til er af körfuknattleiksliði ÍR, tekin í nýja íþróttahúsinu á Keflavíkurflugvelli á árinu 1951.
Með þessu varð ÍR fyrst félaga til að hefja skipulegar æfingar í körfuknattleik á Íslandi. Allar götur síðan hefur félagið verið aðsópsmikið í þeirri grein. Stórveldi um langt árabil og vann fleiri Íslands- og Reykjavíkurmeistaratitla en nokkurt annað félag fyrstu þrjá áratugi körfuknattleiksins. Var þá eina félagið sem sent hafði lið til keppni í öllum Íslands- og Reykjavíkurmótum. Met í stigaskorun í leik settu ÍR-ingar 1955 er þeir skoruðu 52 gegn ÍS og ári seinna bættu þeir um betur, skoruðu 58 stig gegn sama liði. Enn breyttist metið 1957, í 67 stig. Það var slegið 1958 er ÍKF gerði 108 stig í leik. Met það lét ÍR afskiptalaust í 18 ár eða þar til í leik gegn Snæfelli 1976 er þeir settu stigamet að nýju, skoruðu 148 stig gegn 76.
Þá má geta þess að ÍR-ingar eiga enn met hvað varðar óslitna sigurgöngu. Léku þeir 32 leiki án taps á tímabilinu 1960–65.
Tekið úr „Heil öld til heilla - Saga ÍR í 100 ár“.
John Rhodes og Einar Ólafsson, faðir körfuboltans. 1996
Í dag hafa ÍR-ingar orðið Íslandsmeistarar fimmtán sinnum og bikarmeistarar tvisvar.
Nokkrir skemmtilegir punktar úr sögu köfurboltadeildar ÍR
ÍR er fyrsta íþróttafélag bæjarins til að hefja æfingar í körfuknattleik, haustið 1950, en 11. mars 1951 er deild um þá íþrótt stofnuð innan félagsins.
ÍR lék fyrsta opinbera kappleikinn í körfuknattleik sem háður var í Reykjavík. Mótherji var íþróttafélag starfsmanna á Keflavíkurflugvelli. Fór leikurinn fram 12. febrúar 1951. Nokkru áður höfðu ÍR-ingar háð kappleiki gegn varnarliðsmönnum á Keflavíkurflugvelli en beðið ósigur.
ÍR vann fyrstu opinberu körfuknattleikskeppni sem fram fór hér á landi og hlaut silfurbikar að launum. Mótið fór fram á Keflavíkurflugvelli með þátttöku fimm liða helgina 28.–29. apríl 1951. Það var haldið að tilstuðlan Lockheed Aircraft Overseas Corporation og afhenti aðstoðarforstjóri fyrirtækisins ÍR sigurlaunin.
ÍR-ingar léku einir íslenskra liða við fyrsta ameríska körfuboltaliðið sem til landsins kemur. Var það háskólaliðið „Eagles“ frá American University í Washington sem kom á vegum varnarliðsins um áramótin 1951-’52. Leikurinn fór fram á Hálogalandi 4. janúar 1952. Var um að ræða mjög þekkt lið í Bandaríkjunum er unnið hafði marga stórkeppnina. Í því var hæsti körfuknattleiksmaður heimsins, Edward Mofat, sem var 2,16 metrar á hæð.
Bikarmeistarar 2007
ÍR sá um framkvæmd fyrsta Íslandsmeistaramótsins í körfuknattleik, í apríl 1952. Félagið sá einnig um mótið 1953, í samvinnu við Gosa, félag nemenda í Menntaskólanum.
ÍR varð fyrsti Íslandsmeistari 2. flokks karla í körfuknattleik, árið 1954, fyrsti Íslandsmeistari 4. flokks karla, árið 1959, og fyrsti meistari í 9. flokki karla, árið 1989. Sama ár vann ÍR fyrsta bikarmeistaratitilinn sem keppt var um í 9. flokki.
ÍR varð árið 1957 fyrsti Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna þar sem keppt var samkvæmt nútíma reglum.
ÍR-ingar unnu árið 1963 fyrsta Íslandsmótið í körfuknattleik þar sem leikin var tvöföld umferð í meistaraflokki karla, en sú nýbreytni þótti takast vel. Það þótti segja sína sögu um yfirburði ÍR að sex leiki af átta vann liðið með meira en 30 stiga mun.
ÍR er fyrsta íslenska liðið sem tekur þátt í Evrópukeppni í körfuknattleik og jafnframt fyrsta liðið sem kemst í aðra umferð í þeirri keppni. Lögðu ÍR-ingar bresku meistarana Collegians Basketball Club frá Belfast heima og heiman haustið 1964 en töpuðu báðum leikjum í annarri umferð í janúar 1965 fyrir frönsku meisturunum, ASVEL frá Lyon.
ÍR sendi fyrst íslenskra félaga kvennalið í körfuknattleik til keppni í útlöndum er meistaraflokkur félagsins fór í keppnisferð til Englands og Skotlands árið 1966.
Tekið úr „Heil öld til heilla - Saga ÍR í 100 ár“.